Özel Bilgi

                        Haritalar Dünyas?nda bir Xinjiang Hikayesi: Antik Haritalar ve Alimler(4)

                        20.02.2019 作者:Wang Yao

                        ?lgisiz Ö?renci(Xiaohuan Daoren), Gengxu Y?l?, Ac?mas?z Tüccarlar ve “Genel Xinjiang Atlas?”

                        Antik Çin halk? dünyan?n dikdörtgen, göklerin ise yuvarlak oldu?una inan?yordu. Bu nedenle, genellikle bir otomobilin ?asisine at?fta bulunan yu kelimesini, toprak anlam?nda kullan?rlard?. Ayn? ?ekilde da?, nehir ve ?ehir haritalar? da yu tu, yani “?asi görüntüsü”?eklinde belirtilmi?tir. Bu "dikdörtgen arazi resimleri", eski Çin uygarl???na aç?lan bir pencere gibidir. Çin'in tarihinden bir tak?m co?rafi bilgilerin nadir görülen görsel anlat?mlar? olarak haritalar, edebiyat?n ortaya koydu?u eski eserler ile ayn? oranda de?erlidir.

                        Ara?t?rmamda, bir zamanlar Qing Hanedanl???'ndan kalma ve ?u anda Taipei'de depolanm?? bir dizi haritadan olu?an Genel Xinjiang Atlas? 'n? (Resim 35'de gösterilmi?tir) ke?fettim. Bu haritalar Guangxu döneminde, ?lgisiz Ö?renci ad?n? ta??yan sanatç? taraf?ndan ba?ka bir haritaya dayanarak kâ??t üzerindeki mürekkep çizimleridir. Atlas, Qianlong hükümdarl??? s?ras?nda Xinjiang Eyaleti'ndeki ?ehirlerin ve karayollar?n?n durumunu temsil eder. Bu dönemde Xinjiang eyaletini tan?mlayan çok az say?da tarihi metin oldu?u için atlas, akademik bir kaynak olarak özellikle de?erlidir.

                        Resim 35 : “Genel Xinjiang Atlas?” kitap kapa??

                        ?lgisiz Ö?renci(Xiaohuan Daoren), çok ilginç bir mahlast?r. Bu atlasta ?öyle bir not bulunmaktad?r. “Bu kitab? kay?nbiraderim Pang Peizhi'den ald?m ve el ile kopyalad?m. Daha sonra bir tak?m yapraklar bir ka??t y???n? içinde kayboldu. Kay?nbiraderime sayg? amaçl?, bu ka??tlar? toplay?p kitap haline getirmeden önce, toplamda 5 y?ll???na saklad?m. Gengxu y?l? Qiao ay?n?n 3. gününde, ?lgisiz Ö?renci(Xiaohuan Daoren) halk?, Ren Yunxuan’deki sar? nehrin do?usundaki antik hüznü silip atmak istiyor”(Resim 37) Bahsi geçen Gengxu y?l?, Qianlong döneminin 50. y?l?, Daoguang saltanat?n?n 30. y?l? ya da Xuantong döneminin ikinci y?l? olabilir. Ö?renci’nin hangi gengxu y?l?ndan bahsetti?ini anlamak için daha fazla kayna?a ihtiyac?m?z vard?r.

                        Resim 36 : “Genel Xinjiang Atlas?” haritalar? 1

                        Ö?renci, kitab?n içerisinde ayr?ca ?u notlar? b?rakm??t?r: “ ‘Üç ?ehrin ?erefli Kay?tlar?’nda var olan yer isimlerini ve nüfuslar? dikkatlice kar??la?t?rd?m ve bu harita ile baz? tutars?zl?klar? ke?fettim. (Resim 37'de sol üstteki metin)”. Üç ?ehrin ?erefli Kay?tlar?, ?mparator Jiaqing'in saltanat? s?ras?nda Urumçi'nin Ba?komutan? He Ying taraf?ndan yaz?lm??t?r. Bu metnin ilk bask?s?, Milli Kütüphane Soybilim ve Bölgesel Y?ll?klar Ar?ivi’nde saklanmaktad?r. Bu harita ilk defa, Jiaqing saltanat? oyulmu? ve Daoguang saltanat? s?ras?nda bas?lm??t?r. Toplamda bu metin, sekiz ciltlik bir kitap ve 9 tane sarmaldan olu?maktad?r. Yay?n tarihine bakarak ?lgisiz Ö?renci’nin Daoguang dönemi veya sonras?nda ya?am?? oldu?unu varsayabiliriz. Bu durum haritan?n Qianlong saltanat?n?n 50. y?l?nda yap?lma olas?l???n? ortadan kald?r?yor. "Gengxu y?l?" ya Daoguang saltanat?n?n 30 y?l?n? ya da Xuantong saltanat?n?n ikinci y?l?n? ifade etmektedir.

                        Qing Hanedanl???’n?n sonuna kadar, imparator tahta ç?kt?ktan sonra onun ismini and?ran yer isimlerini kullanmak hiç ho? kar??lanmazd?. Bu sebepten bir tak?m yer isimleri Çin tarihi boyunca sürekli de?i?tirilmi?tir. Örne?in, Han ?mparatoru Gaozu(Liu Bang) tahta geçti?inde, ulus anlam?nda kullan?lan “bangjia” terimi, guojia olarak de?i?tirildi. Benzer ?ekilde, Qing Hükumdar? Yongzheng(Yizhen) ba?a geçti?inde, “Yizhen” ?ehrinin ismi “Yizheng” olarak de?i?tirildi. Ayn? ?ekilde, “Zhending” ismi de “Zhengding” olarak de?i?tirildi. E?er bu kitap, Daoguang döneminin 30. y?l?nda yaz?ld?ysa, Daoguang’?n do?um ad? Minning ile ayn? karakteri içeren yer isimleri de?i?tirilmi? olurdu. Lakin, “Yongning” ve “Huining” ?ehirleri hala ayn? karakterleri kullan?yorlard?.

                        Resim 37 : “Genel Xinjiang Atlas?” sayfalar?

                        Bu tabunun eski imparatorlara göre daha s?k? oldu?u dü?ünüldü?ünde, harita setinin ?mparator Guangxu'nun saltanat? s?ras?nda üretilmi? olmas? daha muhtemel görünüyor. Yukar?da belirtildi?i üzere, ?lgisiz Ö?renci bu metni, “gengxu” y?l?ndan 5 y?l önce kopyalam??t?r. Bu durum ö?rencinin haritay?, Guangxu döneminin 35. y?l?(1905) ve Xuantong döneminin ikinci y?l?n?n yedinci ay?n?n 23. gününde yay?nlad??? manas?na geliyor. ?lgisiz Ö?renci’ye gelince, kendisinin s?n?r bölgelerinde seyahat etmi? olmas? ya da profesyonel bir yazar ya da yetkili olmas? muhtemeldir.

                        Bu haritalar?n bir ba?ka ilginç yönü, “Lü Wancun Özel Koleksiyonunun bir Parças?” (Resim 37'nin sol alt k?sm?nda gösterilen) adl? bir dikdörtgen mühür içermesidir.

                        Lü Wancun, gerçek ad?yla Lü Liuliang(1629-1683), ?mparator Shunzi ve Kangxi zaman?nda, Ming Hanedanl???’na olan sadakatinden dolay?, Qing Hanedanl???’na hizmet etmeyi reddetmi?tir. Yongzheng döneminin 10. y?l?nda, Qing Hanedanl???’n?n ilk kez dü?ünce suçundan mahkum edilip i?kence edilerek öldürülen ki?isi olmas? dolay?s?yla tarihe geçmi?tir. K?sa bir süreli?ine ünlü olsa da, eserlerinin ço?u imha edilmi?tir. Lü’nün, Genel Xinjiang Atlas?’n?n yay?nlanmas?ndan 200 küsür y?l önce, Kangxi saltanat?n?n 22. y?l?nda(1683) öldü?ü göz önüne al?nd???nda, bu atlas?n eline geçmi? olmas? imkans?z hale gelmektedir. Tek ihtimal, atlas'?n bir aldatmaca olarak ahlaks?z bir kitap tüccar? taraf?ndan sahte bir mühürle damgalanmas? ve popüler kitapç?lara girmesidir. Hikayenin bu k?sm? çok ilginçtir ki, baz? ?eyler zamanla hiç de?i?miyor. T?pk? bugünlerde oldu?u gibi, eski zamanlarda da s?rf kar elde etmek için yalan söyleyen birçok tüccar vard?.

                        Birden fazla hanedan?n yükseli?ine ve çökü?üne tan?kl?k etmi? olan bu de?erli metinlerin gerçek kökenlerini do?rulamak ço?u zaman zordur. Tarihsel ara?t?rman?n ne?esi burada yat?yor: dedektifler gibi, tarihçiler atalar?m?z?n b?rakt??? izleri bir büyüteç alt?nda inceliyor ve daha önce belirsiz olan olaylara ???k tutmak için ipuçlar?n? yava?ça bir araya getiriyor.

                        Resim 38 : “Genel Xinjiang Atlas?” haritalar? 2

                        Genel Xinjiang Atlas?n? inceledi?imizde, ?lgisiz Ö?renci’nin kim oldu?unu yine de tam olarak bilemiyoruz. Lakin, ?mparator Guangxu ve Tongzhi dönemlerinde ya?ad???n? ve Çin’in bat? bölgelerine seyahat ettiklerini ya da en az?ndan orada bir süre çal??t?klar?n? anlayabiliyoruz. Ayr?ca, ?lgisiz Ö?renci’den önce bu atlas?n kimlerin ellerinden geçti?ini de tam olarak kestiremiyoruz. Ancak, sonras?nda sahtekar bir kitap tüccar? taraf?ndan Lü Liuliang damgas? vurularak popüler kitapç?lara girdi?ini, ve en sonunda Taipei’deki Ulusal Kütüphane’ye geldi?ini görebiliyoruz.

                        Kaynakça

                        • Wang Yao: Taipei'deki Ulusal Kütüphane'de bulunan Qing Hanedanl???'ndan Genel Xinjiang Atlas? üzerine çal??ma. Klasik Çin Edebiyat? ve Kültürü. Vol. 3, 2014.

                        黄金城棋牌首页 棋牌捕鱼下载官网| 游戏棋牌下载app| 丰城瓜瓜棋牌官网下载| 青岛棋牌首页| 同城游棋牌