Özel Bilgi

                        Haritalar Dünyas?nda bir Xinjiang Hikayesi: Antik Haritalar ve Bat?l?lar(2)

                        25.02.2019 作者:Wang Yao

                        Chini-Bagh Oteli ve Sahibi

                        1908’de çizilen Ka?gar krokisinde(Resim 48) görüldü?ü üzere, ?ngiliz Büyükelçili?i kuzeydeki ?ehir kap?s?n?n hemen d???ndad?r. Daha önce ?ngiliz büyükelçisinin e?i Lady Catherine’in bu bölgede kald???n? biliyoruz. Ama as?l hikaye, kocas? George Macartney ve Chini-Bagh Oteli’nde sakl?.

                        1890'da, 24 ya??ndaki George Macartney, Britanya hükümeti taraf?ndan Ka?gar'a gönderildi. ?lk ikametgah?, elçili?in arazisinde güzel bir bahçeye sahip olan bir yerdi. Macartnet buray? Chini-Bagh olarak adland?rd?. Bu isim, “Chinese” ve Uygur dilinde bahçe anlam?na gelen “bagh” kelimesinin birle?iminden olu?uyor. Bir süre sonra yerel halk da elçili?e bu isimle hitap etmeye ba?lad?lar.

                        Resim 48 : 1908’de Ka?gar krokisinin bir k?sm?

                        49. resimde gösterilen ?ngiliz Büyükelçili?i, Macartney’in Ka?gar’a gelmesinden 23 y?l sonra, 1913’te tamamland?. ?sveçli misyoner Lars Erik Högberg taraf?ndan tasarlanan elçilik binas?, Avrupa ve Orta Asya mimarisinin sentezi niteli?indedir. ?n?aat? 1912 y?l?n?n Ocak ay?nda ba?lad? ve bir sonraki y?l?n ekim ay?nda tamamland?. Bu elçili?in toplamda 22 odas? vard?r. Elçili?in yap?m?nda kullan?lan malzemeler büyük bir özenle seçilmi?tir. Bunlar?n birço?u Avrupa’dan ithal edilmi?tir.

                        George ile Catherine Macartney ve üç çocuklar?n?n (Eric, Robin ve Silvia) yan? s?ra bu göz al?c? otel, 5 Uygur memuru, iki Hintli sekreter, bir Hintli doktor ve bir dizi güvenlik ve bunlar?n ailelerine de ev sahipli?i yap?yordu. ?sveç'ten Sven Hedin, ?ngiltere'den Aurel Stein, Almanya'dan Albert Von Le Coq ve Avustralya’dan George Ernest Morrison gibi ünlü bat?l? ka?ifler de Chini-Bagh’ta güzel bir ?ekilde a??rland?lar.

                        Resim 49 : 1929 y?l?nda Ka?gar'daki ?ngiliz Ba?konsoloslu?u kap?s?

                        Resim 50 : Eski ?ngiliz Büyükelçili?i'nin yak?n zamanda çekilmi? foto?raf?

                        Chini-Bagh’?n bahçesi çok geni?ti. Yüksek ve alçak olmak üzere merdivenlerle ba?lanm?? iki bölüme ayr?ld?. Yüksek olan bahçede çe?itli meyve a?açlar? ve sebzeler yeti?tiriliyordu. “Bu bahçede ?eftali, kay?s?, incir, nar ve siyahl? beyazl? dutlar vb. her türlü meyve bulunmaktayd?” Macartney, bu a?açlar?n üzerine ?ngiltere’den getirdi?i elma, armut, erik ve kiraz a?açlar?ndan a??lar yap?yordu. Bu arada, alt taraftaki bahçe karanl?k, ama bereketli ye?illiklerle örtülmü?tü. Bu bahçede, Ka?gar’da “gigedar(ku? i?desi)” olarak bilinen yerel a?ac?n yan? s?ra sö?üt, karaa?aç ve beyaz kavak da vard?. “Bununla birlikte, bahçenin en çok huzur veren noktas? teras?yd?.” Buradan yollar?, tarlada çal??an insanlar?, hatta uzaktaki Tuman nehri yata??n?, k?sacas? bütün Ka?gar’? görebilmek mümkündü.

                        20. yüzy?l?n ortalar?nda, ?ngiliz güçlerin Xinjiang’dan ç?kar?lmas? ve Halk Cumhuriyeti’nin kurulmas?yla, Chini-Bagh terkedilmi? oldu. Günümüzde bu bina, bir restoran olarak kullan?lmaktad?r. 50. ve 51. resimde son y?llarda s?kça ziyaret edilen Chini-Bagh’?n, turistler taraf?ndan iç ve d??tan çekilmi? iki foto?raf?n? görebiliriz. Bu hikayeleri ö?rendikten sonra baz? okuyucular?m?z, Avrupa tarz?nda in?a edilmi? bu binay? ziyaret edip tarihe yak?ndan tan?kl?k etmek isteyeceklerdir.

                        Resim 51 : Eski ?ngiliz Büyükelçili?i'nin yak?n zamanda içten çekilmi? foto?raf?

                        Chini-Bagh’?n sahibi George Macartney hakk?nda anlat?lacak birçok hikaye vard?r. Macartney, bir ?ngiliz-Çinli meleziydi. 52. resme dikkatle bak?ld???nda, yüzünde aç?k bir ?ekilde Çin özellikleri oldu?unu görebiliriz.

                        George Macartney'in babas? Halliday bir ?skoçyal?yd?; Çinceye ismi Ma Geli olarak çevrilmi?tir. Halliday Macartney, Çin'in modern tarihinde efsanevi bir figürdür. Macartney, Li Hongzhang'?n Taiping ?syan?n? bast?rmas?na yard?m etti ve Çin'in ilk mühimmat fabrikas? olan Jinling Makine ?malat Bürosu'nu kurdu.George'un annesi, Han ?rk?ndan gelen bir Çinli kad?nd?r. Kimli?i hala gizemini korumaktad?r. Baz?lar? onun üst s?n?f bir ailenin k?z? oldu?unu söylerken baz?lar? ise Taiping Cennet Krall???'?n bir prensesi oldu?unu söylüyor.

                        1863 y?l?n?n Aral?k ay?nda, Huai Ordusu ve Halliday'?n sava?t??? ordu olan Changsheng veya “Muzaffer Ordu”, güçlerini birle?tirdi ve Suzhou’daki Taiping askerlerine taarruz ettiler. Ba?lang?çta a??r kay?plar verseler de, Taiping ordusundaki grupla?malardan faydalan?p onlar? teslim olmaya ikna ettiler. ?ki taraf, Muzaffer Ordu’nun lideri Charles George Gordon’un garantörlü?ünde bir bar?? anla?mas? imzalad?lar. Anla?maya göre, Cennet Krall???’n?n hükümdar?, “Haraç Kral?” Gao Yongkuan, “Övgü Kral?” Tan Shaoguang’? öldürdükten sonra ?ehri teslim edecekti.

                        Ancak Li Hongzhang, Taiping ordusu teslim olduktan sadece üç gün sonra anla?may? bozdu. "Hong Kap?s?nda bayram" ?n efsanesi gibi Li Hongzhang, Taiping Cennet Krall???’n?n eski hükümdarlar?n? bir ziyafete davet etti ve 24 ya??ndaki “haraç kral?” ve arkada?lar?n? burada pusuya dü?ürerek öldürdü. Charles George Gordon ve Macartney, bu suikasttan dolay? çok sinirlendiler. Akabinde Li Hongzhang ile ba?lar? koparmak istediler. Sonras?nda Li’nin geri ad?m atmas?ya tekrardan bar?? yapt?lar. Macartey ve müttefikleri, kendilerini öldürülen krallar?n ailelerini korumaya adad?lar. Bu sebepten, bir tak?m insan Macartney’in Çinli e?inin Gao Yongkuan’?n ye?eni ya da yak?n akrabalar?ndan biri oldu?unu tahmin etmektedir.

                        Resim 52 : Sir George Macartney, Ka?gar'daki ?ngiliz Büyükelçili?i'nde

                        Halliday Macartney ve Çinli kar?s? 12 y?l boyunca Nanjing'te ya?ad?lar, bu s?rada 3 erkek ve 1 k?z çocuklar? oldu. 1876’da, ilk Çin Büyükelçisi Guo Songtao ile geçici bir i? seyahati bahanesiyle ?ngiltere’ye döndü. Lakin bir daha geri dönmedi. Macartney’in 10 ya??ndaki o?lu George e?itim amac?yla babas?yla beraber ?ngiltere’ye geri döndü. Macartney’in, dönü?ünden sonra Çinli kar?s?yla bir daha ileti?ime geçip geçmedi?ine dair net bir bilgi yoktur. Lakin, ?ngiltere’ye dönü?ünden 2 y?l sonra öldü?ünü biliyoruz. 1884’te Macartney, Jeanne du Sautoy ad?nda genç bir Frans?z kad?nla evlendi. Onunla beraber de ayn? ?ekilde üç erkek ve bir k?z çocuklar? oldu.

                        Tüm hayat? boyunca George Macartney, annesinin ve çocuklu?u hakk?nda, kendi çocuklar? dahil kimseyle konu?mad?. E?i Lady Catherine’nin an?lar?nda da, kay?nvalidesi hakk?nda herhangi bir yaz?ya rastlanmam??t?r. “Haraç Kral?” Gao Yongkuan, bir zamanlar “Sad?k Kral” Li Xiucheng’?n emrinde güçlü bir generaldi. Hebei eyaleti, Qichun’da do?du. Gao Yongkuan’?n bir akrabas? olarak Halliday Macartney’in kar?s?, büyük olas?l?kla Qichun’dan gelmekteydi. Bu kad?n?n herhangi bir foto?raf? olmasa da, George’nin karakteristik özelliklerine bakarsak, annesinin tipik bir Güney Çin Güzeli oldu?unu tahmin edebiliriz.

                        19. yüzy?l?n ortalar?nda bu isimsiz kad?n, güneydo?u Çin’i kas?p kavuran Taiping isyan?na olaylar?na dahil oldu. ?syan döneminde Jiangsu, Shanghai ve Zhejiang gibi ?ehirlerde sava?t?. En sonda yap?lan Suzhou’daki seferden sonra “Haraç Kral?” öldürülünce, bir zamanlar dü?man? olan bir Bat?l?yla evlendi ve 4 çocuk dünyaya getirdi. Dramalarla dolu, film gibi olan bu gerçek hayat hikayesi, ço?u senaristin hayalgücünün ötesinde olaylarla kapl?d?r.

                        1864’te, Taiping Cennet Krall???’n?n yenilmesinden sonra, sava?tan sa? kurtulan birçok asker, zor ?artlar alt?nda i?çilik yapmak zorunda kald?klar? deniz a??r? ülkelere göç etti. Güney Amerika’ya giden ve a??r çal??ma ko?ullar? sebebiyle isyan ç?karm?? bir grup askere dair belgeler de mevcuttur. Gerçek ?u ki, George Macartney’in annesi, bir Taiping generalinin ailesine mensuptu ve onun bir yabanc?yla evlenmesi, efsanelerden yaln?zca 1 tanesiydi.

                        Resim 53 :Halliday Macartney

                        Qing Hanedanl??? döneminde, Güney Jiangsu Eyaleti’nde yaz?lm?? olan “Bezelye çiçe?i, k?rm?z? organl?d?r” isimli bir ?ark? vard?r. Hong Kong TVB kanal?n?n “Taiping Cennet Krall???” dizisinin sonunda da bu ?ark? kullan?lm??t?r. Bu melodik halk ?ark?s?, Suzhou dilinde söylenir. ?ark?n?n sözleri, bir annenin veya bir sevgilinin, Taiping generalinin endi?eyle sava?tan geri dönü?ünü beklerken ya?ad??? karma??k hislerini anlat?yor. Sonuçta, generalin sava?ta öldü?ü anla??l?yor. Sevdi?iyle yeniden görü?me umudu kalmayan tüm kad?nlar, ancak y?llar boyu bezelye çiçeklerinin aç???n? izleyebilir. Macartney'in annesinin, bir zamanlar Taiping ?syan?n?n ön cephelerinde sava??rken sevdikleri hakk?nda bu ?ekilde hissetti?ini hayal edebiliriz. Taiping ?syan? yüzünden hayatlar? ters düzolmu? s?radan kad?nlar?n onuruna, ?ark? sözlerini ?u ?ekilde eklemeyi istedim:

                        Bezelye çiçe?i k?rm?z? organl?d?r,

                        Taipingli asker abiler gölgelere gittiler.

                        Ak?amdan sabaha bekliyorum,

                        3 k?? kap?da bekledim.

                        Tek gördü?üm ?ey, güneye uçan kazlar,

                        Asker abilerin döndü?ünü görmedim!

                         

                        Bezelye çiçe?i k?rm?z? organl?d?r,

                        Taipingli asker abiler gölgelere gittiler.

                        Onlara yeni k?yafet diktim otursunlar diye,

                        Onlara yeni evler yapt?m, otursunlar diye.

                        Tek gördü?üm ?ey, güneye uçan kazlar,

                        Asker abilerin döndü?ünü görmedim!

                         

                        Bezelye çiçe?i k?rm?z? organl?d?r,

                        Taipingli asker abiler gölgelere gittiler.

                        Annelerin gözü a?l?, saçlar? a?arm??,

                        Bac?alr?n gözleri a?lamaktan kan çana??!

                        Tek gördü?üm ?ey, güneye uçan kazlar,

                        Asker abilerin döndü?ünü görmedim!

                         

                        Bezelye çiçe?i k?rm?z? organl?d?r,

                        Kabuklar? iyi tohum olur.

                        Seneye tohumlar? ekece?iz,

                        Çiçekler daha k?rm?z? açacak.

                        “Taipingli Asker Abiler” bu üç kelime,

                        Sonsuza kadar kalplerde ya?ayacak.

                        Macartney'in hayat?n?n ilk on y?l? Nanjing'de geçmi?ti. 10 ya??ndan 24 ya??na kadar ?ngiltere’de okudu. 24-52 aras? 28 y?l boyunca Ka?gar’da "Chini-Bagh" da çal??t?. Son olarak 78 ya??nda, 19 Mayus 1945’te vefat edene kadar Jersey adas?nda ya?ad?. Chini-Bagh'daki ya?am hikâyesi yukar?da anlat?lm??t?r. Lakin 28 y?ll?k diplomat hayat?nda Macartney, bir çok resmi belge b?rakm??t?r. Bu belgeler ?ngiliz Kütüphanesi'nin Hint Ofis Kay?tlar?'nda tercüme edilip üzerine ara?t?rmalar yap?lmay? bekliyor.

                        Kaynakça

                        • (?ngiltere)“Macartney Catherine” Diana (yazar); Wang Weiping ve Cui Yanhu (çevirmenler): Diplomat E?lerinin An?lar?. Xinjiang Halk Bas?n Yay?nc?l???, 2010.

                        • He Weifang: Sir George Macartney'in Hayat?. Panorama. Aral?k 2012.

                        黄金城棋牌首页 斗牛牛游戏大全| 红桃棋牌平台| 好运棋牌游戏| 随心捕鱼官网| 百乐棋牌平台