Özel Bilgi

                        Haritalar Dünyas?nda bir Xinjiang Hikayesi: Antik Haritalar ve ?nançlar(3)

                        06.03.2019 作者:Wang Yao

                        Ne ekersen onu biçersin: Ka?gar’daki ?sveçli Misyonerler

                        Qing Hanedanl???’n?n sonlar?na do?ru ?ngiltere ve Rusya, Orta Asya’da üstünlük sa?lamak için uzun süre mücadele ettiler ve bu amaçla Çin’in Xinjiang bölgesini kendilerine hedef seçtiler. Xinjiang’?n güneyinde önemli bir ticaret merkezi olan Ka?gar’?n kuzey kap?s?n?n d???nda, yan yana bulunan elçilikler in?a ettiler.

                        Üçüncü Bölümün ba??nda da belirtildi?i gibi, Aral?k 1908’de bir ?ngiliz, Ka?gar’?n krokisini(Resim 39) çizmi?tir. Bu harita, Qing hanedanl???’n?n sonundaki Ka?gar kentine dair bulunan, oldukça nadir tarihi görsel tasvirlerden biridir. Bu harita, Ka?gar'?n tamamen surlarla çevrili oldu?unu ve bir meyvenin çekirde?ine benzer bir ?ekli oldu?unu gösteriyor. Kentin kuzeybat?s?ndaki surlarla çevrili"Mançu yerle?imi", ?mparator Guangxu dönemindeki eski Laining kentinin bir benzeridir. Günümüzde buras?, Ka?gar Kamu Güvenlik Bürosu taraf?ndan kullan?lmaktad?r.

                        Resim 67 :Ka?gar'daki ?sveçli Misyonerlerin Genel Merkez foto?raf?

                        Ayr?ca, kentin güney kap?s?n?n biraz bat?s?nda, ?sveçli Misyonerleri ve ?sveç Hastanesini görebiliriz. Do?uyu kolonile?tirmeye ba?layan di?er Bat?l? güçlerin aksine, ?sveç'in Çin ile ili?kileri çok geli?memi?ti. Buna ra?men, bir grup ?sveçli misyoner, H?ristiyanl??? yayabilecekleri ve bir hastane kuracaklar?, uzak bir ?slam kültürü merkezi olan Ka?gar'a yöneldiler.

                        Tarihi belgelere göre, ?sveçli misyoner N. F. Höijer 1892'de Ka?gar'a geldikten 2 y?l sonra, Rahip Lars Eric Högberg liderli?indeki bir grup ?sveç misyoner de onun pe?inden gitti. 1938 y?l?nda, iktidara gelen sava? a?alar? taraf?ndan Xinjiang’dan ç?kar?l?ncaya kadar bu grup, 46 y?l boyunca Hristiyanl??? yaymaya çal??t?lar.

                        Bat?l? misyonerler, bir çok alanda yüksek derecede e?itimli ve yeteneklilerdi. Ka?gar'da bulunduklar? süre zarf?nda, çe?itli dini ve kültürel yay?nlar yapman?n yan? s?ra, hastaneler ve okullar açt?lar. Misyonerlik faaliyetleri haricinde bu grup, ayn? zamanda t?p ilmiyle u?ra??rlar ve kitleleri e?itirlerdi.

                        Bat?l? misyonerlerin ve H?ristiyanl???n geli?i, Xinjiang'?n çok kültürlülü?üne büyük ölçüde katk?da bulundu. Bununla birlikte, Ka?gar gibi tarihi bir ?slam kültürü merkezinde Hristiyanl??? yaymaya çal??mak oldukça zordur. Ba?lang?çta bu misyonerler, Müslümanlar?n ve yerel halk?n çok ?iddetli kar?? ç?kmalar?yla kar?? kar??ya kalm??t?r. Bununla beraber toplumda, misyonerler yüzünden kar veya ya?mur ya?mad???, misyonerlerin su kayna??na zehir kar??t?rd??? ya da çocuk kaçakç?l??? yapt?klar?yla ilgili bir tak?m dedikodular yay?lmaya ba?lad?. Sonras?nda, misyonerlerden biri Ka?gar ile ilgili an?lar?n? ?öyle anlatacakt?: “Ka?gar'da geçirdi?imiz ilk alt? y?l hiç ?üphesiz hayat?m?n en zor zamanlar?yd?. Att???m?z her ad?mda zorluklar ve direni?le kar?? kar??ya kald?k.”

                        Resim 68 : Bir ?sveç Misyoner Toplulu?u üyesi(solda) ile Uygur bir aile

                        Ka?gar’da, Hristiyanl??? yaymalar? çok zordu. ?lk on y?lda (1892-1902) sadece üç ki?iyi vaftiz edebildiler. 1907’ye gelindi?inde, Ka?gar ve Yarkand’dan 4, Han kökenli 5 olmak üzere toplam 9 ki?iyi Hristiyan yapt?lar. 1912’ye gelindi?inde, Hristiyanl??a geçen yaln?zca 14 ki?i vard?.

                        Kar??la?t?klar? zorluklar göz önüne al?nd???nda, bahsi geçen ?sveçli misyonerler, Hristiyanl??? vaaz etme yöntemlerini de?i?tirmek zorunda kald?lar. ?nsanlarla daha yak?ndan ileti?ime geçebilmek için, akademik geçmi?lerinden yararlanarak insanlara t?bb? hizmet vermeye ba?lad?lar. Gün boyunca hastalar? tedavi ederken, geceleri onlara ?ncil okurlard?. Misyonerler, bu yakla??m?n kar??tl??? ortadan kald?raca??n? ve Ka?gar'da onlar için yeni f?rsatlar açaca??n? umuyorlard?. Ka?gar’daki ?sveç Hastanesi, i?te böyle bir dü?üncenin ürünüdür.

                        Misyonerler hastanesi, bugüne kadar nispeten ilkel t?bbi tesisleri olan Ka?gar ?ehrine daha modern ve verimli bir sa?l?k hizmeti sunmu?tur. Zengin fakir demeden herkes bu hastanede tedavi olabiliyordu. Zengin olanlar?n ufak bir ödeme yapmas? beklenirler, fakirler bedavaya tedavi oluyorlard?. Bu hay?rsever yakla??m, Ka?gar'daki ?sveç Hastanesini, tüm Xinjiang'da ünlü yapt?. K?sa süre sonra, misyonerler hasta ak?n?na u?rad? ve bütün günlerini zamanlar?n? insanlar? tedavi etmeye ay?rd?lar. Sadece 1919'da hastane’de 40'tan fazla insan kal?yordu. Bu zaman kadar 12 bin kadar ki?i tedavi görmü?, doktorlar 860 ev ziyaretine gitmi?lerdi.

                        Örne?in, 67. resimde, Ka?gar’daki ?sveç Misyoner Merkezi’nde birçok insan görebiliyoruz. Bu insanlar?n, dua etmek yerine tedavi olmaya gittikleri kuvvetle muhtemeldir. Ba?ka bir deyi?le, yerel halk bu ?sveçli gurbetçileri, bir misyonerden daha çok bir doktor olarak görüyorlard?.

                        Sa?l?k hizmeti sa?laman?n yan? s?ra ?sveçli misyonerler, Uygur dilinde bir dizi dini ve kültürel yay?n yapt?klar? bir tak?m modern bask? ekipmanlar? getirdiler. 1901'den 1911'e kadar, Kutsal Hikaye, Ebedi Ya?am?n Yolu, Methiye ve ?ark?lar gibi ilahi kitaplar? ve dini propagandalar? yerel dilde basmak için elle kullan?lan basit bir yaz?c? kulland?lar. Bununla birlikte yerel halk, misyonerlerin hem H?ristiyan hem de ?slami günleri gösteren ve her sayfada ?ncil'den seçilmi? bölümleri içeren Gösta Raquette'in takvimi gibi pratik metinlerini daha çok takdir ediyorlard?.

                        Resim 69 : Ka?gar'da bir bas?mevinde ?sveçli misyoner (ortada)

                        1912'de ?sveç'ten Ka?gar'a bir dizi geli?mi? bask? ekipman? getirildi. Bu ekipmanlar?n içersinde yüksek h?zl? bir yaz?c?, yard?mc? bir yaz?c?, bir ka??t kesici, bir ciltleyicinin yan? s?ra Eski Türkçe, Latince, Uygurca ve Çince gibi birçok yaz? tipi içeriyordu. 69. resimde gösterilen yay?nevi 1912’de aç?lm?? ve 1937’ye kadar Güney Xinjiang'da var olan tek bas?mhane idi.

                        Bu matbaada, “Kurtulu?'a Giden Yol”, “Giri? ve Kö?e”, “Kutsal Hikaye”, “Kutsal Hikayenin Kolayca Anla??lan Bir Versiyonu”, “Müslümanlar ?çin Özlü Hristiyan Ö?retileri”, gibi Uygurca yay?nlanan Hristiyan kitaplar, ayn? zamanda “Aritmetik”, “Aritmetik ve Bilimi Çözme (Sorular)”, “Aritmetik Ders Kitaplar?”, “Sa?l?k ve Hastal?k”, “Hayvanlar ve ?nsanlar”, “Dilbilim ve Co?rafya Bilimi”, gibi çok say?da temel e?itim kitaplar? da yay?nland?. “?pekböce?i Yeti?tiricili?i” ve “?pek Üretimi” gibi endüstriyel becerilerin ö?retilmesinde kullan?lmak üzere birkaç metin de vard?.

                        Bu metinlerin birço?u, Misyonerlerin dinlerini anlat?rken kulland?klar? önceden var olan ?sveç kitaplar?n?n Uygurcadaki çevirileridir. Misyonerler, ayr?ca kendi dillerinden Uygurcaya çevirdikleri “Dünya Güzeldir” ?ark?s?n? piyanoda çalarak yerli halka ö?rettiler. Bu yay?nlarda yer alan büyüleyici müzik ve faydal? bilgiler ?sveçli misyonerlerin yerel halka gerçekten büyük bir fayda sa?lad?.

                        Xinjiang’da Hristiyanl??? yaymaya çal??an ?sveçli misyonerler oldukça e?itimlilerdi. Misyonerli?e ek olarak, ayn? zamanda t?p uzmanlar?, botanikçiler ve dilbilimcilerdi. Örne?in, ?sveç Misyonu'nun kurucusu Lars Erik Högberg, Ka?gar ?ngiliz Büyükelçili?i'ni tasarlama konusunda itibar kazanan bir mimard?. Onun en yak?n i? arkada?lar?ndan biri olan Gösta Raquette, Liverpool Üniversitesi'nde Tropikal T?p alan?nda doktora yapt? ve Ka?gar halk?na t?bbi hizmetler verdi. ?sveç’e döndükten sonra Lund Üniversitesi’nde ö?retim görevlisi olarak göreve ba?lam?? ve kendisini Eski Türkçeyi çal??maya adam??, ?sveç halk?ndan Türkçe’yi çal??maya ba?layan ilk insanlardan biri olmu?tur.

                        Birden fazla kimli?e sahip bu misyonerlerin, Ka?gar gibi ?slami bir merkeze yapt?klar? etki, Hristiyanl??? yayma çabalar?n?n çok ötesinde bir durumdu. “Tanr?’n?n Sözü” ile kar??la?t?r?ld???nda, yerel halk dini söylemlerden çok, e?itim faaliyetlerini daha fazla takdir ediyordu. ?sveçli misyonerler, ayr?ca modern mimarl?k, t?bbi teknolojiler ve bask? ekipmanlar?na da katk?da bulundular. Bu aç?dan, misyonerlerin Xinjiang’daki 46 y?ll?k zorlu ve özenli çal??malar? bo?una de?ildi.

                        Resim 70 : ?sveç bas?mevi taraf?ndan üretilen "Güney Garnizon Merkez Para Birimi"

                        Kaynakça

                        • (?ngiltere)“Macartney Catherine” Diana (yazar); Wang Weiping ve Cui Yanhu (çevirmenler): Diplomat E?lerinin An?lar?. Xinjiang Halk Bas?n Yay?nc?l???, 2010.

                        • (?sveç)Jarring, Gunnar (yazar); Cui Yanhu ve Guo Yingjie (çevirmenler): Ka?gar'a Dönü?. Xinjiang Halk Bas?n Yay?nc?l???, 2010.

                        • Zhou Xuan, Cui Yanhu: Ka?gar’daki ?sveçli Misyoner Grubu Çal??malar?, Bat? Bölgeleri Ara?t?rmalar?, Say? 4, 1998

                        • Heiniyati, Mulati: ?sveç misyonerlerinin Ka?gar'daki yay?nlar?n?n de?erlendirilmesi.Beifang Milliyet Üniversitesi Dergisi (Felsefe ve Sosyal Bilimler Say?s?). Say? 3, 2013

                        • He Rong: Xinjiang'daki modern Bat?l? misyonerlerin hay?rsever faaliyetleri. Xinjiang Sosyal Bilimleri. Say? 6, 2009.

                        黄金城棋牌首页 赌场app下载| 鸿运棋牌首页| 老k捕鱼达人| 爱乐棋牌游戏平台| 出名的赌博app