Özel Bilgi

                        Haritalar Dünyas?nda bir Xinjiang Hikayesi: Haritalar ve Etnik Gruplar(2)

                        11.03.2019 作者:Wang Yao

                        Sibe Halk?’n?n bat?ya göçü: ?mparator Ad?na Bat? S?n?rlar?n? Korumak

                        2015 y?l? lunar takviminin dördüncü ay?n 18'inci gününde, “Pekin A?k Hikayesi” ve “S?radan Dünya” gibi televizyon dizileriyle ad?n? duyuran Xinjiangl? oyuncu Tong Liya, etnik k?yafetleriyle beraber bir at?n üzerinde bir yay ve ok tutan bir foto?raf çektirdi(Resim 76). Bu, bir dizi veya film sahnesinden çekilmi? bir foto?raf de?ildir. Aksine, ?ibe kökenli olan Bayan Tong, Qing Hanedanl??? döneminde bat?ya göç eden ?ibe halk?n?n, “Bat? Göçü Festivali”ne gönderme yap?yordu.

                        Tong Liya'n?n ana vatan?, Xinjiang’daki Yili bölgesinde bulunan Çapçal ?ibe Özerk ?lçesidir. 2000 senesinde yap?lan ulusal nüfus say?m?na göre, Çin’de toplam 190 bin ki?i ?ibe halk?ndand?r. Bu insanlar genellikle Liaoning, Jilin ve Xinjiang bölgelerinde ya?amaktad?r. Çapçal ?ibe Özerk ?lçesi’nde ise yaln?zca 20 bin ?ibe insan? ya?amaktayd?. Xinjiang’da ya?ayan ?ibe halk?, 30 küsür kabileden olu?uyordu. Qing Hanedanl???n?n ortalar?ndan imparatorluk sonras? dönemin ba?lang?c?na kadar bu kabileler, yava? yava? Han soyadlar?n? kabul ettiler. Örne?in, Heyer ismi “He”, Ujara “Wu” ve Huhihar ismi “Hu” haline gelmi?tir. Tong Liya’n?n soyad? ise, Mançu kökenli bir çok insan?n ait oldu?u Tohercin Hala kabilesinden türemi?tir.

                        Resim 76 : Tong Liya, ok ve yay?yla beraber at üstünde

                        Ming Hanedanl??? sonu ve Qing Hanedanl???’n?n ba?lar?nda, ?ibe halk? kuzeydo?u Nen ve Songhua nehirlerinin k?y?lar?nda birbirlerine s?k? s?k?ya ba?l? küçük topluluklar halinde ya?ad?lar. 1692’de (Kangxi dönemi 17. y?l?), resmen Sekiz Afi? ordusuna kat?ld?lar. Sonras?nda, Liaoning Eyaleti ve Pekin’e yerle?tirildiler. Bugün Xinjiang’da ya?ayan ?ibe halk?, ?mparator Qianlong döneminde kuzeydo?udan Yili bölgesine transfer edilen ?ibe askerlerinin torunlar?d?r. 1759’da, Xinjiang’?n ?mparator Qianlong döneminde birle?tirilmesinden sonra, Yili vilayeti, as say?da nüfusa sahip ve neredeyse hiçbir s?n?r savunma kuvveti olmayan bir yerdi. 1762 y?l?nda, Qing Hanedanl???, Mançu, Han, Mo?ol ve Evenk askerlerini Yili vilayeti boyunca konu?land?rmas?na ra?men, bir ayaklanma durumunda bu güçlerin yetersiz kalmas?ndan korkuyorlard?. Bu birlikleri güçlendirmek amac?yla, birçok ?ibe asker ve subaylar? bu bölgeye transfer edildi.

                        Resim 77 : Qing Hanedanl??? döneminde ?ibe halk?n?n Xinjiang'a göçü

                        1764 bahar?nda, Qing Hanedanl???, Shengjing(Shenyang), Liaoning ve Kaiyuan dahil toplam 17 ?ehirden iki ayr? gruptan olu?an 1020 ki?ilik ?ibe askerleri ve ailelerini Xinjiang’a gönderdi. ?lk grup, lunar takvimine göre 4. ay?n 10. gününde, ikinci grup da 19.’da bat?ya olan yolculuklar?na ba?lad?lar. Qing Hanedanl???, her aileye bir çad?r, bir tencere, bir araba, üç öküz ve iki de at verdi.

                        Yukar?da bahsi geçen ay?n 18. gününde, ikinci grup ?ibe asker ve subaylar?, Shengjing’deki Taiping Tap?na??’nda büyük bir veda ?öleni düzenlediler. Bu gün daha sonra, ?ibe halk? taraf?ndan “Bat? Göçü Festivali(xiqianjie)” olarak an?lacakt?. Bu nedenle Tong Liya, bu günü anmak için 76. resimde gördü?ümüz foto?raf? çektirdi.

                        77. resimde görüldü?ü üzere, bat? göçü Shenyang’dan ba?layarak Tongliao’dan geçti ve Mo?ol da?lar?na do?ru devam etti. Buradan askerler Setsen Khanate ve Ulan Batur’dan geçerek bat?ya do?ru hareket etti. Setsen Khanate, bugün Undurhan olarak bilinen ?ehrin ad?d?r. Buras? ayr?ca, 13 Eylül 1971'de, Komünist Devrimin önemli bir figürü olan Lin Biao’yu ta??yan uça??n dü?tü?ü yerdir. ?ibe halk? Khangai da?lar?n? geçip Uliastay’a vard???nda, ayn? y?l?n sekizinci ay?n?n ikinci yar?s?yd? ve da?lara y?l?n ilk kar? dü?mü?tü. So?uk havalar, uzun süren yolculu?un verdi?i bir yorgunluk ve hastal?klar sebebiyle, öküz say?s? 3000’den 400’ün alt?na dü?erken, 2000 attan geriye yaln?zca 300 tanesi kalm??t?. Bu sebeple ?ibe halk?, k??? Uliastay’da geçirmeye karar verdi.

                        1765 y?l?n?n Mart ay?nda, Undurhan Generali, k?sa bir süre sonra yollar?na devam eden ?ibe göçmenlerine 500 at ve 500 deve hediye etti. Göçmenler, Hovd ?ehri ve Altay Da?lar?’n? geçerek Xinjiang’a girdiler. Tabargatay ve Bortala’y? geçtikten sonra nihayet, 7. ay?n 20. ve 22. günlerinde Yili vilayetine geldiler.

                        Bat?ya do?ru yap?lan bu uzun yolculukta, kad?nlar ve çocuklar öküzlerin çekti?i arabalara otururken, askerler ata biniyor ya da yürüyorlard?. Erzaklar? azald??? zaman, yemek için siyah a?aç kula?? mantar? ve yabani sebzeleri toplarlard?. Battaniyeler yetersiz oldu?u zamanlar, anneler yeni do?mu? bebeklerini yabani otlarla sarard?. ?ibe halk? bu büyük göçü, ?üphesiz kararl?l?klar? ve güçlü iradeleriyle tamamlad?lar.

                        ?lginç bir ?ekilde, resmi kay?tlara göre Shengjing’den yola ç?kan 3275 ?ibe insan?, Yili’ye vard?klar?nda 4030 ki?i olmu?lard?. Göç an?nda, askerler, subaylar ve aileleri olmak üzere göçe kat?lan 405 ki?ilik gruba ek olarak, bu zorlu geçen 1 y?ll?k yolculukta, 350’nin üzerinde bebek dünyaya geldi.

                        Resim 78 : Jiaqing Hanedanl??? “Bat? Haritalar?”nda bulunan Yili Bölgesi

                        Yili vilayetinde bir süre toparlanma ve e?itimden sonra, 1766 y?l?nda, Yili generalinin emriyle ?ibe askerleri hala donuk olan Yili nehrini geçtiler ve bugün Çapçal ilçesi olarak bilinen bölgenin güney yakas?na yerle?tiler. 1767 y?l?nda, bu askerler resmen Sekiz Afi? ordusuna dahil edildi. 1082 ok k?l?f?, 23.770 ok, 1082 yay ve 1018 k?l?ç ile donat?lm?? bu askerler, Yili nehrinin güney k?y?s?nda 18 karuna(s?n?rda bulunan nöbetçi direkleri) yerle?tirildiler.

                        78. Resim, ?mparator Jiaqing döneminde, Yili Vilayeti’nde bulunan garnizonlar? gösteren antik bir haritan?n foto?raf?d?r. Bu haritada üst k?s?m güney, alt k?s?m kuzey, sol taraf do?u ve sa? taraf? da bat? yönünü gösterir. Sol üst kö?edeki nehir "?ibe Köprüsü", Yili Nehri'nin güney k?y?s? ise "?ibe Sekiz Afi? Yerle?kesi" olarak etiketlenmi?tir. Sekiz Afi? yerle?kelerini gösteren ev sembolleri ?u ?ekilde i?aretlenmi?tir: “S?n?rl? Sar? Afi?ler”, “Düz Beyaz Afi?ler”, “Düz K?rm?z? afi?ler”, “Düz Sar? Afi?ler” ve “S?n?rl? Beyaz Afi?ler”. Yukar?daki harita, ?ibe askerlerinin 1767’deki da??l?m?n?n net bir göstergesidir. Qing Hanedanl??? ortalar?nda, binlerce ?ibe arkeri ve aileleri, bu haritada gösterilen yerle?kelerde ya?ad?lar.

                        18 karunda bulunan askerler haricinde, Ka?gar ve Tabargatay’daki askeri birlikler aras?nda git-gel yapan birçok ?ibe askeri vard?. Qing Hanedanl??? ortalar?nda, Jahangir ve di?er yedi Khoja isyanlar?n?n bast?r?lmas?nda bu askerler korkusuzca sava?t?lar. ?mparator Jiaqing saltanat?n?n 7 ile 13. y?llar? aras?nda (1802-1808), ?ibe halk?, Yili Nehri’nden güneye su çeken ve böylece Yili’deki ekilebilir alan? 78.600 mu'dan fazla artt?ran Çapçal kanal?n? kazd?lar. Qab(çap), Tibet Budistlerinin kutsal kitaplar?na verilen isimdir. Bu isim, Adak veya lezzetli yiyecekler anlam?nda kullan?l?rken, qal(çal) ise ?ibe halk? aras?nda günlük dilde depo manas?na gelmektedir. Bu isim, bu kanal?n kaz?lmas?n? anmak ve besledi?i ya?am için ?ükranlar?n? ifade etmek için kullan?lan bir tah?l ambar?n? anlatmak için kullan?lan ?iirsel bir anlat?md?r. Bu sebeple, 17 Mart 1954’te, Devlet Konseyi’nin onay? ile Ningxi ?lçesi’nin ad? “Qapqal(Çapçal) ?ibe Özerk Bölgesi” olarak de?i?tirildi.

                        Çapçal, a??rl?kl? olarak ?ibe halk?n?n ya?ad??? Çin’deki tek özerk bölgedir. ?ibe dili ile Mançu dili aras?nda büyük ölçüde benzerlikler oldu?undan Çapçal, ayr?ca Çin’deki Mançu dili uzmanlar?n?n ço?unlukta oldu?u bir yerdir. Say?s?z etnik grup, çok kültürlülük, çe?itli inançlar ve diller, Xinjiang’? ?üpheniz çok renkli bir haline getirmektedir. ?ibe halk? da bu renklili?in önemli bir parças?d?r.

                        Kaynakça

                        • Ying Lin: Çapçal'?n Tarihsel Geli?imi ve Genel Durumu, Yili Edebi ve Tarihi Kaynaklar?, Çin Hükumetinin ?ç Yay?nlamas?, 6. Say?, 1990.

                        • Xie Shanzhi: ?ibe Halk?n?n Bat?ya Göçünün Basit Anlat?m?. Idem

                        • Yang Lin: Qing Hanedanl??? Döneminde Sekiz Afi? Ordusu’nda bulunan ?ibe Askerleri. Idem

                        • Zhang Yan, Wang Youwen: Qing Hanedanl??? Döneminde Yili Generali ve ?ibe Askerleri Aras?ndaki ?li?ki, Mançurya Ara?t?rmalar?, 2. Say?, 2012

                        黄金城棋牌首页 北斗棋牌官网下载首页| 棋牌游戏哪个好玩| 开心棋牌首页| 捕鱼达人平台官网| 申城棋牌首页