Özel Bilgi

                        Haritalar Dünyas?nda bir Xinjiang Hikayesi: Haritalar ve Etnik Gruplar(3)

                        13.03.2019 作者:Wang Yao

                        Turgut Kabilesi’nin Do?uya Dönü?ü: Mo?ol Süvarilerinin Volga Nehri’nden Kaidu Nehri’ne Yolculu?u

                        Bayanbulak otlaklar? (Resim 79), günümüzde Xinjiang’daki Bayangolin Mo?ol Özerk Bölgesi(k?saca bazhou) olarak bilinen, Tianshan da?lar?n?n ortas?nda bulunan bir havzad?r. Mo?olca'da Bayanbulak, "sürekli akan kaynak" anlam?na geliyor. ?smine uygun olarak, bu otlaklar oldukça verimli ve bereketlidir. Kaidu Nehri, vilayetin içinden geçerek, buralara bol miktarda sulama imkan? sa?lar ve hayvanc?l??a elveri?li hale getirir.

                        Qing Hanedanl??? tarihi kay?tlar?nda bu bölgeye "Zhuledusi" denir. Ming Hanedanl???'n?n sonunda ve Qing Hanedanl???'n?n ba?lang?c?nda, Khoidler (bir Oyrat kabilesi) burada göçebe bir ya?am sürüyordu. ?mparator Qianlong döneminde, Khoidlerin lideri Amursana, Qing Hanedanl???'na isyan etti. Amursana yenilince, kabile do?uya göç etmek zorunda kald? ve buradaki otlaklar bo? kald?.

                        1773 y?l? A?ustos ay?n?n 9’unda (?mparator Qianlong'un saltanat?n?n 38. y?l?), Bayanbulak çay?rlar? yeni bir kabileye ev sahipli?i yapt?: Volga Nehri’nden do?uya dönen Mo?ol kabilesi olan Turgutlar. Bu kabile, çay?rlar? yeniden kullanmaya ba?larlar. Bayangolin’de ya?ayan ço?u Mo?ol, bu kabilenin soyundan gelmektedir. Bayangolin(80. Resim), Xinjiang’daki en yo?un ?ç Mo?olistan nüfusuna sahip yerdir. Bu sebeple buras?, sonradan Bayangolin Mo?ol Özerk Bölgesi haline gelmi?tir.

                        Resim 79 : Bayanbulak çay?rlar?

                        Turgut kabilesi, daha önce, Xinjiang’daki Tabargatay(Çöçek) bölgesinde nesiller boyu s???r yeti?tiricili?i yapm??t?(Resim 80). Ming Hanedanl???'n?n sonunda, Çungar halk? Turgutlara tekrar sald?r?lar yapmaya ba?lad?. 1628’de, liderleri Kho Orluk’un yönetiminde olan Turgut kabilesi, anavatanlar? olan Tabargatay’dan kaçarak Volga Nehri’nin alt kesimlerindeki Orta Asya otlaklar?na yerle?ti. Bat?ya do?ru gerçekle?tirilen bu yolculuk, 81. resimde soluk k?rm?z? bir çizgiyle gösterilmi?tir. O zamanlar bu bölge, henüz Çarl?k Rusyas? taraf?ndan i?gal edilmemi?ti. Hazar Denizi'ne biti?ik bu geni? ovalarda Torghut halk?, Kalmuk Hanl???'n?n temellerini att?.

                        Resim 80 : Bayangolin Mo?ol Özerk Bölgesi

                        18. Yüzy?l?n ilk yar?s?nda, Rus ?mparatorlu?u'nun etkisi Volga Nehri'nin alt k?s?mlar?na kadar geldi. Kazaklar?, bölgelerini sürekli olarak do?uya do?ru geni?letmeye ve yava? yava? Turgutlar?n meralar?n? ele geçirmeye te?vik ettiler. Büyük Katerina, 18. Yüzy?l?n ortalar?nda Rusya'n?n Çariçesi oldu?unda, Turgut kabilesi ekonomilerinin çökü?üyle beraber askeri, siyasi ve dini aç?dan daha büyük bask?lara maruz kald?lar. 1770 y?l?nda, nihayet memleketlerine dönmeye karar verdiler.

                        Resim 81 : Turgutlar?n Bat? göçü ve Do?u’ya dönü?leri

                        81. Resim’de görüldü?ü üzere, Turgut kabilesinin, Volga nehrinin her iki taraf?nda yerle?im yerleri bulunmaktayd?. Do?u ve Bat? k?y?lar?nda soluk k?rm?z? çizgiler, Turgut kabilesinin göç etti?i bölgeleri temsil ediyor.

                        1770 y?l?nda Turgutlar, Volga nehri k???n dondu?unda, bat? yakas?ndaki hem?ehrileri ile birle?ip Bayanbulak otlaklar?na do?ru do?uya hareket etmeye kadar verdiler.

                        Lakin, evdeki hesap çar??ya uymad?. O seneki k?? eskisinden s?cak geçti ve Volga Nehri donmad?. Sonuç olarak, bat? yakas?ndaki 90 bin Turgut, do?udaki akrabalar?na kat?lma f?rsat?n? kaç?rd? ve geride kalmak zorunda kald?. Avrupal?lar, Oyrat Mo?ollar?’na “Kalmuk” diye hitap ederler. Rusya’ya ba?l? Kalmukya’da ya?ayan Mo?ollar?n ço?u, Volga Nehri’nin bat? yakas?nda kalan Turgutlar?n soyundan geliyor. Bugüne kadar, hala Oyratlar’?n geli?tirdi?i Clear Script alfabesini kullan?yorlar. Kalmukya'daki nüfusun büyük k?sm? Tibet Budizmi'ne inanmaktad?r.

                        Resim 82 : Ubashi Khan portresi

                        1771 y?l?n?n ilk ay?nda, kabilenin nehrin do?usunda kalan 170 bin üyesi, Kalmuk Hanl???’n?n son lideri Ubashi KHan(Resim 82) liderli?inde eski topraklar?na geri döndüler. Yolculuklar? boyunca, Kazak Hanl??? taraf?ndan sürekli olarak taciz edildiler ve Rus ordusu taraf?ndan pusuya dü?ürüldüler. Bu sald?r?lardan sa? kurtulanlar?n ço?u, hastal?k, açl?k veya hipotermi sebebiyle hayat?n? kaybetti. Bat? yerle?kesi, böylece nüfusunun yar?s?n? kaybetti. Yaln?zca 66.073 ki?i bat? s?n?r?ndaki Yili nehrine ula?abildi. Yolculuktan kurtulanlar?n ço?unun, üzerlerindeki y?rt?k elbiseler ile seyahat ettikleri deve ve atlardan ba?ka hiçbir ?eyi yoktu.

                        1771'in be?inci ay?n?n sonunda,  do?u yerle?iminin önde gelen grubu, Yili Nehri'nin bir kolu olan Chalin Nehri’ne kadar ula?t?. Burada, ters yönde ilerleyen bir Qing askeri filosu ile kar??la?t?lar. Alt?nc? ay?n 25inde, Ubashi Han, Qing subaylar?yla beraber imparatorla görü?mek için saraya geldi. Urumçi, Barkol, Suzhou (Gansu Eyaletinde), Datong, Xuanhua ve Zhangjiakou'yu geçtikten sonra nihayet Chengde'ya vard?lar.

                        Görü?meden önce, üst düzey bir bakan ?mparator Qianlong’a, Ubashi Khan’?n ba?kentte rehin al?nmas?n? tavsiye etti. Bu öneri, imparatoru çok rahats?z etti. Qianlong, Ubashi Khan’? rehin almak yerine ona, yüzyüze kabile üyelerini nas?l e?itece?ini ö?retmek amac?yla ça??rd???n? belirtti. Ubashi Khan ile görü?me s?ras?nda ?mparator Qianlong, Turgutlar?n kar??la?t??? bu olumsuz durum kar??s?nda derin bir ?ekilde üzüldü?ünü dile getirdi. Bunun üzerine, a?a??daki yaz? yay?mlad?: “Qing ?mparatorlu?u’yla kar??la?t???nda yoksulluk ile mücadele edenlere gümü? külçelerin yan? s?ra atlar ve çiftlik hayvanlar? ile yard?m yap?lacakt?r.” Hemen ard?ndan, Qing saray?, kuzeybat? illerinden ve Gobi'nin güneyindeki Mo?ol bölgelerinden Turgut kabilesine çok miktarda kaynak tahsis etti. ?mparatorun kendisi taraf?ndan yaz?lan “Turgut Kabilesi'ne verilen Mali Yard?m Kay?tlar?” ba?l?kl? bir belgeye göre, Qing saray? Turgutlara, Xinjiang, Gansu, Sha'anxi, Ningxia ve ?ç Mo?olistan'dan kaynaklar ba???lad?.

                        Bütün bunlara ra?men Qing saray?, bir as?rdan fazla süredir bat?da ya?ayan ve sonras?nda geriye dönen Turgutlara kar?? oldukça endi?eliydi. Bu endi?eler, Turgutlar?n yerle?ecekleri bölgenin seçimiyle yak?ndan ilgiliydi. ?mparator Qianlong, s?n?r bakanlar?n?n, Xinjiang'daki ordunun idari merkezi olarak Turgutlar?n Yili'ye yerle?meleri yönündeki önerisini reddetti. Yili, Mançu, ?ibe ve Evenk askerlerine zar zor yeten tar?ma elveri?li arazilere sahipti ve yeni gelenler için çok fazla müsait alan? yoktu. ?mparator, Yili’nin Kazak ve K?rg?z topraklar?na olan yak?nl???n, Turgutlar için oldukça problemli olaca??n? da belirtti. Ayr?ca imparator, Turgutlar?n Urumçi’ye yerle?mesini de reddetti. Bunun sebebi, Turgutlar?n, ilerde Xinjiang’? Çin ile birle?tiren Urumçi ve Barkol için tehdit olu?turabilme ihtimaliydi.

                        Resim 83 : Jiaqing Hanedanl??? “Bat? Haritalar?”nda Tarbagatay (Ya'er bölgesi)

                        Resim 84 : Jiaqing Hanedanl??? “Bat? Haritalar?”nda Turgutlar

                        Dikkatlice de?erlendirildikten sonra, Qing saray?, Turgutlar?n eski topraklar?n?n bir k?sm?nda ya?amalar?na karar verdi. Bat?da bulunan Tarbagatay da?lar?ndan ba?lay?p do?uda bulunan Mo?ol kasabas? Hovd ile biten bu bölge, ?rti?, Bortala, Emil ve Ya’er nehirlerinin bir k?sm?n? içeriyordu. 83. Resim’de, ?mparator Jiaqing dönemi Xinjiang eyaletini tasvir eden eski bir harita gösterilmi?tir. Bu harita, güney yönelimlidir. Görüldü?ü üzere, bu bölgenin Kazakistan ile s?n?r? vard?r ve Tarbagatay Büyük Bakan Dan??man? taraf?ndan yönetilmi?tir. Haritadaki k?rm?z? kutuda, “ Eski Ya’er ?ehri” yazmaktad?r. Bu ?ehir, ?mparator Qianlong saltanat?n?n 29. y?l?nda(1764) in?a edilmi?tir. Bölgedeki yo?un kar ya????, savunmay? zorla?t?rm??t?r ve yap?m?ndan k?sa bir süre sonra terk edilmi?tir. ?ki y?l sonra yeni bir ?ehir in?a edildi ve buraya Suijing ad? verildi. 1771'de, Torghut kabilesi buraya yerle?ti ve Büyük Bakan Dan??man?n?n denetimi alt?nda ya?ad?. "Eski Ya'er ?ehri", Ya'er nehrine yak?n bir yerde bulunuyordu ve Turgut kabilesinin ana otlatma bölgelerinden biriydi.

                        K?sa süre sonra, Turgut kabilesi çok büyük bir tehlikeyle kar?? kar??ya kald?. Bat?dan dönen bu kabileyi, yapt?klar? yolculuk oldukça yormu?tu. Qing saray?, geçici olarak 15 binden fazka ya?l? ve hastay? Yili’de a??rlamaya karar verdi ve gerisini Ya’er gibi ba?ka bölgelere gönderdi. O k??, kar çok ?iddetli ya?d? ve s?cakl?klar çok dü?tü. Qing saray? taraf?ndan belirlenen bölgeye göç eden Turgut kabilesi üyeleri, ac?mas?z hava ko?ullar? ve k?s?tl? erzak problemiyle mücadele etmek zorunda kald?.

                        Beklenmedik bir ?ekilde, ölümcül bir çiçek hastal??? salg?n? ç?kt?. O zamanlar, Ubashi Khan, Chengde'deki imparatoru ziyaret ediyordu. O uzaktayken kabileye bakmaktan sorumlu olan kar?s? ve k?z? hastaland?. 1771 senesi 10. ay?n?n 22. gününde, kabilenin Tabargatay’a dönü?ünden k?sa bir süre sonra, ikisi de öldü. Ayn? y?l?n 11. ay?n?n 3. gününde, Ubashi Khan’?n annesi ve 3 hafta sonra da 5 ya??ndaki o?lu, çiçek hastal??? sebebiyle vefat etti. Bu salg?n?n sonucunda, 3390'dan fazla insan öldü. ?mparator Qianlong, bu konu hakk?nda en derin ?ekilde üzüntülerini dile getirdi. Ubashi Khan’? teselli etmek amac?yla Qianlong, Budist kutsal yaz?lar?n? okumak ve ölen ailesinin günahlar?n? sona erdirmesi için bir “lama” ça??rtt?.

                        Resim 85 : Jiaqing Hanedanl??? “Bat? Haritalar?”nda Kara?ehir bölgesi (Kaidu nehri havzas? dahil)

                        1772'nin ilk ay?n?n 12. gününde Ubashi Khan, ?mparatoru görmek için gerçekle?tirdi?i seyahatten geri döndü ve sonras?nda inzivaya çekildi.  Onu ziyaret etmek isteyen kabile üyelerinin, Han’?n ya?ad??? yere girilmesine izin verilmedi. Aksine halk, Hanlar?n?n mesaj?n? iki yönlü ileten bir arac?yla konu?mak zorunda kald?lar. Ubashi Khan bu çiçek hastal??? salg?n?ndan ba?ar?yla kurtulmu?tu. Ancak, o y?l?n sonunda kabilesi bir kez daha hastal?ktan etkilendi. Ubashi Khan’?n da içinde bulundu?u sa? kalan grup, bu durumdan çok etkilendi ve Tabargatay bölgesinden ayr?lmaya karar verdiler. Bu nedenle, Ubashi Khan, Qing saray?na daha güvenli bir ortama transfer edilmeleri için resmi bir istek gönderdi.

                        Tam o s?rada, güneydeki Kara?ehir kenti (bugün Yanqi olarak bilinir) yak?n?ndaki Bayanbulak otlaklar?n?n büyük bir bölümü müsait hale geldi. Qing saray?, nihayet ta??nma iste?ini kabul etti ve erzak ile beraber, yolda Turgutlara e?lik etmesi için bir askeri birlik de tahsis edildi.  84. resimde, Çin Tarih Müzesinde sergilenen bir haritay? görebiliriz. Bu harita, Turgutlar?n bir yerle?imden di?erine geçerken kar??la?t??? manzaray? canl? bir ?ekilde gösteriyor.

                        1773 y?l?n?n haziran ile temmuz aylar? aras?nda Ubashi Khan, Turgutlar? Kaidu Nehri havzas?ndaki Kara?ehir bölgesine götürdü (Resim 85’te gösterilmi?tir). Nihayer, atlar? Volga nehrinden içen Turgut kabilesi, atalar?ndan kalma bir bölgede nesiller boyu ya?amaya devam ettiler.

                        Kaynakça

                        • Guo Meilan: Kalmuk Hanl???’ndan kalma Ubashi Khan? ve Xinjiang’a Döndükten Sonra Yerlerinden Olmaslar?, Çin S?n?r Alanlar?n?n Tarihi ve Co?rafyas?, 2. say?, 2007.

                        • Wei Na: Xinjiang’a Geri Döndükten Sonra Turgutlar?n Qing Hükumeti Taraf?ndan Yeniden Yerle?tirilmesi, ?ç Mo?olistan Radyo ve TV Üniversitesi Dergisi, 1. Say?, 2013.

                        黄金城棋牌首页 熊猫棋牌游戏官网下载| 晴天棋牌官网下载| ag捕鱼下载| 电竞下注平台下载| 菠菜棋牌下载